Şirketlerin finansal tablolarının bağımsız bir dış denetçi tarafından denetlenmesi ihtiyacı, dünya finansal sistemlerine duyulan güvenin temel taşı olmuştur. Denetimin faydası, yönetimin bir şirketin finansal performansı ve pozisyonu hakkında doğru ve adil bir görüş sunduğuna dair güvence sağlamasıdır. Finansal denetimler, bir şirketi yönetenler ile ona sahip olanlar veya başka bir şekilde doğru ve adil bir görüşe ihtiyaç duyan paydaşlar arasındaki güven ve yönetim yükümlülüğünün temelini oluşturur.
Finansal denetimler genel olarak finansal süreçlerin adil bir şekilde yürütülmesi konusunda görüş bildirmek amacıyla şirketin tüm finans sisteminin değerlendirilmesinden oluşur. İncelenen konulara bağlı olarak gerçekleştirilebilecek farklı denetim türleri vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:
Şirketler, finansal tablolarını, genel olarak muhasebe standartları veya finansal raporlama standartları olarak da adlandırılan, ülkeleri ile ilgili genel kabul görmüş muhasebe ilkeleri çerçevesine uygun olarak hazırlar. Bu mali tabloların gerçeğe uygun sunumu, bağımsız denetçiler tarafından, yalnızca denetim standartları olarak da adlandırılan ve bir denetimin nasıl yapılacağına ilişkin gereklilikleri ve rehberliği belirleyen genel kabul görmüş denetim standartları çerçevesi kullanılarak değerlendirilir.
Şirketler, mali durumları ve performansları hakkında bilgi sağlayan finansal tablolar oluştururlar. Bu bilgi, ekonomik kararlar alırken çok çeşitli paydaşlar (yatırımcılar gibi) tarafından kullanılır. Tipik olarak, bir şirketin hissedarları, onu yöneten kişiler olmamaktadır. Bu nedenle, bu şirketlerin sahipleri (ve bankalar, tedarikçiler ve müşteriler gibi diğer paydaşlar), mali tabloların şirketin mali durumunu ve performansını her açıdan doğru bir şekilde sunduğuna dair bağımsız bir güvence aramaktadır.
Finansal denetimlerde, mali tabloları incelemek ve bunların tüm önemli yönleriyle adil bir şekilde yansıtılıp yansıtılmadığına ilişkin mesleki görüş vermek üzere nitelikli bir üçüncü taraf (denetçi) görevlendirilir. Buradaki nihai amaç finansal tablolara olan güveni artırmaktır. Denetimlerde, şirketin belirli bir dönemdeki finansal performansı (gelir tablosu) ve belirli bir tarih itibariyle finansal durumu (bilanço) ilgili denetim ilkelerine göre analiz edilir. Finansal denetimler, çoğu zaman yasalarca zorunlu hale getirilmektedir.
Her büyüklükteki şirket mali tablolar üretirken, onlarla etkileşime giren ve onlardan etkilenen kişi, işletme ve kuruluşların ve bunlarla ilgilenen paydaşların sayısı farklı olabilmektedir. Bu sayı normalde halka açık şirketler ve daha büyük özel şirketler için daha fazladır. Ayrıca, halka açık şirketlerin mali tabloları genellikle daha fazla sayıda kullanıcıya sunulur. Bunun yanı sıra, yerel düzeyde halka açık şirketler için mali tablolarını hazırlarken uyulması gereken ek gereklilikler olabilmektedir. Daha büyük halka açık şirket denetimleri genellikle daha karmaşıktır ve ayrıca daha fazla piyasa katılımcısı tarafından kullanılmaktadır.
Denetçiler genellikle hissedarlar tarafından belirlenir. Denetçiler hissedarlara doğrudan veya denetim komitesi ve üst yönetimden sorumlu diğer kişiler aracılığıyla raporlama yapar. Fakat bazı şirketlerin ve özellikle halka açık şirketlerin denetlenmiş mali tabloları kamuya açıktır. Bu tablolar, büyük halka açık şirketler için, başka taraflarca (bankalar, tedarikçiler, yatırımcılar, müşteriler, sektörün otorite kuruluşları vs) farklı amaçlarla da kullanılabilirler.
Şirketlerin hisselerini satın almayı düşünen potansiyel yatırımcılar, şirketle iş yapmayı düşünen tedarikçiler veya borç veren kuruluşlar için finansal denetimler ve sonuçları çok önemlidir. Titiz bir denetim süreci, yönetimin kontrollerini veya süreçlerini iyileştirebileceği bazı alanlar hakkındaki bilgileri de belirlemektedir. Bazı durumlarda denetçinin kontrol eksikliklerini yönetime ve üst yönetimden sorumlu olanlara bildirmesi gerekebilir. Bu iletişimler şirkete değer katar ve iş süreçlerinin genel kalitesini artırır.
Değişen ekonomik ve yasal ortamların bir şirketin faaliyetleri ve finansal raporlaması üzerinde önemli etkileri vardır. İş, ekonomi ve kanun ve yönetmeliklerdeki değişiklikler genellikle işi etkileyen risklerin seviyesini artırır ve mali tablolarda yeterli yanıt ve açıklama yapılmasını gerektirir.
Mali tablolarda artan hata risklerini ele almak için denetçinin çalışmasının ölçeklendirilmesi gerektiğinden, bu aynı zamanda denetimin yürütülme şeklini de etkiler. Mevcut ortamda, denetçiler, zorluklara yol açabilecek çeşitli faktörleri hesaba katmak zorundadır. Bunlar, gözetim kuruluşları, yasal çevre, muhasebe standartları, denetim standartları veya çoklu denetim lokasyonları olabilir. Bir şirket birden fazla varlıktan oluştuğunda, ele alınması gereken ek karmaşıklıklarda ortaya çıkabilmektedir. Şirketin farklı ülkelerde lokasyonları varsa ve farklı yasal gereklilikler söz konusu olabilir. Bu hususlar finansal denetim kapsamını genişletebilir ve daha karmaşık hale getirebilir.
Finansal denetim standartları, Uluslararası Denetim ve Güvence Standartları Kurulu (IAASB) gibi ulusal veya uluslararası kuruluşlar tarafından belirlenebilir ve ulusal düzenleyici kurumlar tarafından kabul edilebilir. Şirketlerin finansal denetimlerini doğru ve sürdürülebilir şekilde gerçekleştirebilmek için bu tür standartlar ve yasal düzenlemelerle ilgili gelişmeleri yakından takip etmesi gerekmektedir.
paylaş
twittle
paylaş
paylaş